به گزارش تارا نیوز، سعید جوانشیر در نشست خبری با اصحاب رسانه، با اشاره به اهمیت پیشگیری در نظام سلامت اظهار کرد: پیشگیری سطح چهار، رویکردی جدید در نظام‌های سلامت است که تلاش می‌کند از مداخلات پزشکی غیرضروری، مصرف بی‌رویه دارو و سوق دادن افراد به سمت آزمایش‌ها و اقدامات درمانی بدون اندیکاسیون جلوگیری کند.

وی با بیان اینکه پیشگیری در نظام سلامت سطوح مختلفی دارد، افزود: در پیشگیری سطح یک، هدف جلوگیری از بروز بیماری است که واکسیناسیون نمونه روشنی از آن به شمار می‌رود؛ زیرا با ایجاد ایمنی، مانع ابتلای افراد به برخی بیماری‌ها می‌شود.

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز ادامه داد: پیشگیری سطح دو بر شناسایی زودهنگام بیماری‌ها تمرکز دارد. در این مرحله، بیماری‌هایی مانند دیابت، فشار خون و برخی سرطان‌ها پیش از رسیدن به مراحل پیشرفته شناسایی می‌شوند تا درمان در زمان مناسب آغاز شود.

جوانشیر گفت: پیشگیری سطح سه نیز پس از ایجاد بیماری انجام می‌شود و هدف آن جلوگیری از پیشرفت بیماری، کاهش عوارض و بازگرداندن توانایی فرد است؛ برای نمونه، بیماری که دچار سکته شده است، با دریافت خدمات توانبخشی و فیزیوتراپی می‌تواند از تشدید عوارض جلوگیری کند و روند بهبودی خود را سرعت ببخشد.

جلوگیری از پزشکی‌شدن زندگی مردم

وی با تشریح مفهوم پیشگیری سطح چهار بیان کرد: در این رویکرد، تلاش می‌شود مسائل طبیعی زندگی روزمره، بی‌دلیل به موضوعات پزشکی تبدیل نشوند و مردم به سمت دریافت خدمات درمانی غیرضروری سوق پیدا نکنند.

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز افزود: گاهی یک مشکل ساده در زندگی روزمره، بدون بررسی علت اصلی، به مسئله‌ای پزشکی تبدیل می‌شود؛ برای مثال، فردی که دچار بی‌خوابی است، ممکن است به جای اصلاح سبک زندگی و بررسی علت اختلال خواب، خودسرانه از قرص استفاده کند.

جوانشیر ادامه داد: فردی که به دلیل نشستن طولانی‌مدت یا کم‌تحرکی دچار کمردرد شده است نیز ممکن است بدون توجه به اصلاح وضعیت بدنی و افزایش فعالیت، بلافاصله به سمت مصرف دارو، تصویربرداری یا حتی اقدامات تهاجمی و جراحی برود.

وی تأکید کرد: پیشگیری سطح چهار به معنای مخالفت با درمان یا انجام آزمایش‌های ضروری نیست، بلکه هدف آن است که هر اقدام پزشکی بر اساس نیاز واقعی بیمار، علائم، سابقه پزشکی و تشخیص پزشک انجام شود.

چکاپ‌های مکرر همیشه نشانه مراقبت بهتر نیست

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز با انتقاد از رواج چکاپ‌های مکرر و بدون ضرورت پزشکی اظهار کرد: این تصور که هر فرد باید هر سه ماه یک‌بار مجموعه‌ای از آزمایش‌ها را انجام دهد تا از سلامت خود مطمئن شود، الزاماً با اصول صحیح مراقبت از سلامت همخوانی ندارد.

وی افزود: انجام آزمایش‌های متعدد بدون نظر پزشک، نه‌تنها ممکن است هزینه‌های اضافی به فرد و نظام سلامت تحمیل کند، بلکه گاهی باعث می‌شود فرد از معاینه بالینی و ارزیابی واقعی شرایط خود فاصله بگیرد.

جوانشیر گفت: ممکن است نتیجه یک آزمایش، بدون توجه به علائم و وضعیت عمومی فرد، موجب نگرانی یا تشخیص‌های نادرست شود و در ادامه، بیمار را وارد چرخه‌ای از آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها و درمان‌های غیرضروری کند.

وی ادامه داد: بررسی وضعیت سلامت باید بر اساس شرایط هر فرد انجام شود و نمی‌توان برای همه افراد، نسخه واحدی در زمینه تعداد و زمان انجام آزمایش‌ها و چکاپ‌ها ارائه کرد.

هشدار درباره آزمایش‌محوری و تصویربرداری‌های غیرضروری

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز با اشاره به افزایش گرایش جامعه به اقدامات تشخیصی گفت: در برخی موارد، نوعی «آزمایش‌محوری» در جامعه شکل گرفته است؛ به این معنا که افراد به‌صورت دوره‌ای آزمایش‌های مختلف انجام می‌دهند و تلاش می‌کنند تنها از طریق نتایج آزمایش‌ها، وضعیت سلامت خود را ارزیابی کنند.

جوانشیر افزود: در حالی که تشخیص بیماری باید بر پایه مجموعه‌ای از عوامل شامل علائم، سابقه پزشکی، معاینه بالینی و در صورت نیاز آزمایش یا تصویربرداری انجام شود، در برخی موارد افراد بدون وجود علائم یا ضرورت واقعی، به‌صورت خودسرانه برای انجام آزمایش، سونوگرافی و تصویربرداری مراجعه می‌کنند.

وی تصریح کرد: هر اقدام تشخیصی باید با نظر پزشک و براساس نیاز واقعی بیمار انجام شود؛ زیرا حتی اقدامات به ظاهر ساده نیز ممکن است هزینه‌های مالی، نگرانی روانی و در مواردی عوارض جسمی برای فرد ایجاد کند.

مصرف خودسرانه دارو و مکمل‌ها

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز نسبت به مصرف خودسرانه داروها، ویتامین‌ها و مکمل‌ها هشدار داد و گفت: یکی دیگر از مصادیق پزشکی‌شدن زندگی، مصرف محصولاتی است که افراد بدون بررسی نیاز واقعی بدن و بدون مشورت با پزشک یا داروساز استفاده می‌کنند.

وی افزود: گسترش شبکه‌های اجتماعی و تبلیغات گسترده موجب شده است برخی افراد، دارو یا مکملی را صرفاً به دلیل توصیه اطرافیان یا مشاهده تبلیغات مصرف کنند؛ در حالی که شرایط جسمی، بیماری‌های زمینه‌ای، سن و داروهای مصرفی هر فرد با دیگری متفاوت است.

جوانشیر ادامه داد: اینکه فردی از مصرف یک دارو یا مکمل نتیجه گرفته است، به معنای مناسب بودن همان محصول برای سایر افراد نیست. مصرف خودسرانه می‌تواند موجب تداخل دارویی، بروز عوارض و حتی تشدید بیماری‌های زمینه‌ای شود.

وی تأکید کرد: مردم باید از خوددرمانی پرهیز کنند و پیش از مصرف هر نوع دارو، مکمل یا فرآورده سلامت‌محور، با پزشک یا داروساز مشورت داشته باشند.

تبلیغات و شکل‌گیری تقاضای غیرضروری در حوزه سلامت

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت البرز با اشاره به گردش مالی بالای حوزه سلامت اظهار کرد: اقتصاد سلامت در بسیاری از کشورهای جهان، حوزه‌ای گسترده با گردش مالی قابل توجه است و تبلیغات نقش مهمی در ایجاد تقاضا برای دارو، مکمل، تجهیزات پزشکی و خدمات تشخیصی دارد.

وی افزود: بخشی از تبلیغات با برجسته کردن نگرانی‌های مردم درباره سلامت، آنان را به مصرف مستمر برخی محصولات یا انجام اقدامات پزشکی ترغیب می‌کند؛ در حالی که ممکن است فرد به آن محصول یا خدمت نیاز واقعی نداشته باشد.

جوانشیر گفت: باید میان نیاز واقعی درمانی و تقاضایی که بر اثر تبلیغات ایجاد می‌شود، تفاوت قائل شد و تصمیم‌های مربوط به سلامت را بر مبنای نظر متخصصان و شواهد علمی گرفت.

پیشگیری سطح چهار در مسیر کاهش هزینه‌های درمان

وی در پایان بیان کرد: پیشگیری سطح چهار به دنبال کاهش کیفیت خدمات درمانی نیست، بلکه هدف آن افزایش کیفیت، ارتقای بهره‌وری و جلوگیری از انجام اقدامات غیرضروری است.

معاون بیمه و خدمات سلامت بیمه سلامت استان البرز افزود: اگر مردم سبک زندگی سالم‌تری داشته باشند، از خوددرمانی و چکاپ‌های غیرضروری پرهیز کنند و برای دریافت خدمات درمانی از مسیر پزشک و نظام ارجاع اقدام کنند، هم سلامت جامعه ارتقا می‌یابد و هم هزینه‌های پرداختی مردم و نظام بیمه‌ای کاهش پیدا می‌کند.

جوانشیر خاطرنشان کرد: اصلاح الگوی مراجعه، توجه به پیشگیری و پرهیز از تبدیل هر مسئله روزمره به یک موضوع پزشکی، از الزامات حرکت به سمت نظام سلامت کارآمدتر است.